
Konut
piyasasının bir hayli hareketlenmesine yol açan ve hemen hemen
hepimizin merakını cezbeden mortgage yasasının çıkmasına artık sayılı
günler kaldı. Yasanın çıkmasından önce bu konudaki kafanızdaki soru
işaretlerini ortadan kaldırmak, birtakım
püf noktaları dikkatinize sunmak amacıyla Tempo Dergisi’nde yer alan
aşağıdaki yazıyı yayınlıyoruz…
1) Değerlendirmeyi lisanslı eksperler yapacak
Konut
satın alırken veya konutun icradan satışa çıkarıldığı
durumlarda değerlemeyi SPK lisanslı eksperler yapacak. İlk üç yılda
konutların değerleme çalışmalarını SPK lisanslı eksperlere ilave olarak
mahkemelerde bilirkişilik yapması yetkili olanlar da yapabilecek. SPK,
gayrimenkullerin değerlemesini
yapabilecek değerleme kurumlarından sermaye piyasasında faaliyette
bulunacaklara ilişkin şartları belirlemek ve bu şartlara uyan değerleme
kurumlarını listeler halinde ilan etmek görevini üstlenecek.
2) İtiraz için yüklü
teminat
Konut
satın alanın, konutu icradan satışa çıkarıldığında itiraz edebilmek
için, konutun değerinin yüzde 40'ı oranında teminat yatırılacak. Eğer
haksız bulunursa konutun değerinin yüzde 20'si oranında ceza ödeyecek.
Yani
ekspertiz değeri 100 bin YTL olan konutun satışına itiraz edebilmek
için 40 bin YTL teminat yatırmanız gerekli. Eğer itirazınız haksız
bulunursa 20 bin YTL ceza ödeyeceksiniz.
3) Yeni şirketler kurulacak
Konut
finansmanı kuruluşları, konut finansmanı amacıyla doğrudan tüketiciye
kredi kullandıran ya da fınansal kiralama yapan bankalar ile BDDK
tarafından konut finansmanı faaliyetinde bulunması uygun görülen
finansal kiralama şirketleri ve finansman
şirketleri kurulacak. Konut finansmanı, konut edinmeleri amacıyla
tüketicilere kredi kullandırılması, konutların fınansal kiralama
yoluyla tüketicilere kiralanması, sahip olduktan konutların teminatı
altında tüketicilere kredi kullandırılmasını
kapsayacak. Bu kapsamdaki kredilerin yeniden finansmanı amacıyla
kullandırılan krediler de konut finansmanı kapsamında olacak.
4) İtirazlar Tüketici Mahkemesi'ne
Tüketiciler
konut ve krediyle İlgili her türlü itirazı
Tüketici Mahkemeleri'ne yapabilecek. Konutu satan şirket veya kredi
kullanılan kuruluştan memnun olmamaları halinde Tüketici
Mahkemeleri'nde dava açabilecek.
5) Ayıplı maldan herkes sorumlu
İmalatçı-üretici,
satıcı,
bayi, acente, ithalatçı ve kredi veren ayıplı maldan dolayı
müteselsilen sorumlu olacak. Kredi veren konut finansmanı kuruluşu
İmalatçı üretici, satıcı, bayi, acente, ithalatçı İle birlikte, ayıplı
maldan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik
haklarından dolayı, tüketiciye karşı teslim tarihinden itibaren 1 yıl
süre ile, kullandırdığı kredi miktarı kadar müteselsilen sorumlu
olacak. Konut finansmanı kuruluşları tarafından verilen kredilerin
devralması halinde dahi, kredi veren konut
finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam edecek. Krediyi devralan
kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmayacak. Ayıplı malın neden
olduğu zarardan dolayı birden fazla kimse sorumlu olduğu takdirde
bunların müteselsilen sorumluluğu devam edecek.
Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan
kaldırmayacak.
6) Teslimatın gecikmesi veya hiç teslim edilmemesinden sorumlu
İlan
ve taahhüt edilen mal veya hizmetin teslimatının veya ifasının hiç ya
da gereği gibi yapılmaması durumunda, satıcı, sağlayıcı, bayi, acente,
İmalatçı-üretici, ithalatçı kredi veren mütesefsilen sorumlu olacak.
İlan ve taahhüt edilen konutun teslimatının hiç, gereği gibi ya da
zamanında yapılmaması durumunda, kredi
veren konut finansmanı kuruluşu, satıcı, sağlayıcı, bayi, acente,
İmalatçı üretici, ithalatçı ile birlikte, kullandırdığı kredi miktarı
kadar müteselsilen sorumlu olacak. Konut finansmanı kuruluşları
tarafından verilen kredilerin devrolması halinde
dahi, kredi veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder.
Krediyi devralan kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmayacak.
7) Formda her şey anlatılacak
Konut
finansmanı kuruluşları tüketicilere sözleşme
öncesinde kredi veya fınansal kiralama işlemleri ile ilgili genel
bilgiler vermek ve tüketiciye teklif ettikleri kredi veya fmansal
kiralama sözleşmesinin koşullarım içeren Sözleşme Öncesi Bilgi Formu
vermek zorunda olacak. Tüketici teklifi kabul
edip etmemekte serbest olacak. Konut finansmanı kuruluştan tarafından
verilecek genel bilgilerin kapsamı ve Sözleşme Öncesi Bilgi Formu'nun
standartları Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Sözleşme Öncesi Bilgi Formu'nun tüketiciye
verilmesini takip eden bir iş günü geçmeden imzalanan sözleşme geçersiz
sayılacak. Konut finansmanı sözleşmelerinin yazılı olarak yapılması ve
bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunlu olacak.
Taraflar arasında akdedilen sözleşmede
öngörülen şartlar, sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine
değiştirilemeyecek.
8)Temerrüdde bilgi verilecek
Borçlunun
temerrüde düşmesi halinde konut finansmanı kuruluşu borçluya temerrüt
tarihinden itibaren beş iş
günü içerisinde iadeli taahhütlü posta yoluyla bildirimde bulunmakla
yükümlü olacak. Konut finansmanı kuruluşu, geri ödemelerin yapılmaması
halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa,
bu hak ancak tüketicinin birbirini
izleyen en az iki ödemede temerrüde düşmesi halinde kullanılabilecek.
Konut finansmanı kuruluşunun bu hakkını kullanabilmesi için en az bir
ay süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekecek.
9) Finansal kiralamada hemen
satışa çıkarılacak
Finansal
kiralama işlemlerinde,tüketicinin muacceliyet uyansında verilen sürenin
sona ermesini takiben, konut finansmanı kuruluşu kalan borcun tamamını
ifa etme hakkını kullanmak üzere finansal kiralama sözleşmesini
feshettiği takdirde, konutu derhal satışa çıkarmakla yükümlü olacak.
10) Satıştan sonra hesaplaşılacak
Konut
finansmanı kuruluşu satış öncesinde konut için yetki verilmiş kişi veya
kurumlara kıymet takdiri yaptıracak.
Takdir edilen kıymet, satıştan en az on iş günü önce tüketiciye
bildirilecek. Konut finansmanı kuruluşu takdir edilen kıymeti dikkate
alarak basiretli bir tacir gibi davranmak suretiyle konutun satışını
gerçekleştirecek. Tüketici, konut finansmanı
kuruluşunun zarannm konutun satışından elde edilen bedeli aşan
kısmından sorumlu olacak. Konutun satışından elde edilen bedelin kalan
borcu aşması halinde aşan kısım tüketiciye ödenecek.
11) Konut hemen tahliye edilecek
Konutun satışının gerçekleştirilmesi ve elde edilen bedelin kalan
borcu aşan kısmının tüketiciye ödenmesini takiben tüketici konutu
tahliye etme yükümlülüğü altında kalacak. Konutun tahliye edilmemesi
halinde konut sahibi icra yoluna
başvurabilecek. Kullanılan finansmanın teminatı olarak şahsi teminat
verildiği hallerde, konut finansmanı kuruluşu asıl borçluya ve diğer
teminatlara başvurmadan, kefilden borcun ifasını isteyemeyecek. Konut
finansmanından kaynaklanan işlemlerde
kredi veren konut finansmanı kuruluşu, krediyi belirli bir konutun
satın alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak satış sözleşmesi
şartı ile vermesi durumunda, konutun hiç ya da zamanında teslim
edilmemesi halinde kredi veren tüketiciye karşı
satıcı ile birlikte kullandırılan kredi miktarı kadar müteselsilen
sorumlu olacak. Konut finansmanı kuruluşları tarafından verilen
kredilerin devralması halinde dahi, kredi veren konut finansmanı
kuruluşunun sorumluluğu devam edecek. Krediyi devralan
kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmayacak.
12) Kıymetli evrak alınmayacak
Konut
finansmanı kuruluşunun ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması ya da
kıymetli evrak kabul etmek suretiyle teminat altına alması
yasaklanacak. Bu yasağa rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak alınacak
olursa, tüketici bu kıymetli evrakı konut finansmanı kuruluşundan geri
isteme hakkına sahip olacak. Aynca, konut finansmanı kuruluşu kıymetli
evrakın başkasına devri sebebiyle
tüketicinin uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlü. Konut finansmanı
amacıyla ipotek alınmadığı hallerde kıymetli evrak teminat olarak kabul
edilebilecek. Kredilerde geri ödeme tutarlarının, fmansal kiralama
işlemlerinde ise kira bedellerinin
anaparayı aşan kısmı bu madde kapsamında faiz olarak kabul edilecek.
13) Faizde seçenek sunulacak
Sözleşmede
belirtilmek suretiyle konut finansmanına yönelik kredilerde ve fmansal
kiralama işlemlerinde faiz oranı
sabit, değişken veya aynı kredi için her iki yöntem esas alınmak
suretiyle belİrlenebilecek. Oranın sabit olarak belirlenmesi halinde
sözleşmede başlangıçta belirlenen oran her iki tarafın ortak rızası
dışında değiştirilemeyecek. Oranın değişken
olarak belirlenmesi halinde ise, başlangıçta sözleşmede belirlenen
oran, dönemsel geri ödeme tutan yine başlangıçta sözleşmede
belirlenecek olan azami dönemsel geri Ödeme tutarını aşmamak koşuluyla
ve yine sözleşmede belirlenecek yurtiçinde veya
yurtdışında genel kabul görmüş ve yaygın olarak kullanılan bir endeks
bazalınarak değiştirilebilecek. Oranların değişken olarak belirlenmesi
halinde bu yöntemin muhtemel etkileri konusunda tüketicilerin
bilgilendirilmesi zorunlu olacak. Bu amaçlarla
kullanılabilecek endeksler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası,
tüketicilerin bilgilendirilme yöntemlerine ilişkin usul ve esaslar İse
Bakanlık tarafından belirlenecek.
14) Erken ödeme imkanı var
Tüketici,
konut
finansmanı kuruluşuna borçlandığı toplam miktan önceden ödeyebileceği
gibi aynı zamanda bir ya da birden çok ödemeyi vadesinden önce
yapabilecek. Her iki durumda da konut finansmanı kuruluşu, vadesinden
önce ödenen taksitler için gerekli faiz
indirimini yapmakla yükümlü olacak. Ödenen miktara göre gerekli faiz
indiriminin ve kredinin tüketiciye yıllık maliyet oranının
hesaplanmasına yönelik yönetmelik çıkartılacak. Faiz oranının sabit
olarak belirlenmesi halinde, sözleşmede yer verilmek
suretiyle, bir ya da birden fazla Ödemenin vadesinden önce yapılması
durumunda konut finansmanı kuruluşu tarafından tüketiciden erken Ödeme
ücreti talep edilebilecek. Erken ödeme ücreti gerekli faiz İndirimi
yapılarak hesaplanan ve tüketici
tarafından konut finansmanı kuruluşuna erken ödenen tutarın yüzde
ikisini geçemeyecek. Oranların değişken olarak belirlenmesi halinde
tüketiciden erken ödeme ücreti talep edilemeyecek.
15) Sözleşmede tüm detaylar olacak
Konut finansmanı sözleşmelerinde asgari olarak aşağıdaki unsurlara yer verilmesi zorunlu:
a) Konut kredisi sözleşmeleri için kredi tutarı,
b) Kredi sözleşmeleri için üzerine İpotek tesis edilen konuta, fmansal kiralama sözleşmeleri
için fmansal kiralamaya konu olan konuta İlişkin bilgiler,
c)
Yıllık faiz oranı ve yıllık maliyet oranı (değişken faizli
sözleşmelerde yıllık faiz oranı ve yıllık maliyet oranı başlangıç ve
azami faiz oranı için ayrı ayrı hesaplanır),
d) Toplam borç tutarının anapara, faiz ve diğer giderler itibarıyla
dağılımı (değişken faizli sözleşmelerde başlangıç faiz oranı veya kira
bedeli ve azami faiz oranı veya kira bedeli esas alınarak hesaplanacak
toplam borç tutarları),
e)
Değişken faizli sözleşmelerde bazalman endeks ve faiz oranındaki veya kira bedellerindeki değişmenin hesaplanma yöntemi,
f)
İlk yıl için dönemsel olarak, kalan yıllar için yıllık olarak
hazırlanan, Ödenen anapara, ödenen faiz, diğer giderler,
kalan anapara, ilgili dönemler için geri ödeme veya kira bedellerinin
yer aldığı ödeme planı (Değişken faizli sözleşmelerde, başlangıç ve
azami faiz oranları kullanılarak iki ayrı ödeme planı oluşturulur.),
g)
Geri ödeme veya kira ödeme
sayısı, ödeme tarihleri, belirlenen ödeme tarihinin resmi tatile
gelmesi durumunda ödemelerin ne zaman yapılacağı, ilk ve son ödeme
tarihleri,
h) İstenecek teminatlar,
i)
Ödemelerde temerrüde düşülmesi halinde, kredi sözleşmeleri için
akdi faiz oranının (değişken faizli sözleşmelerde cari faiz oranının)
yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı, fmansal
kiralama sözleşmeleri için uygulanacak gecikme faiz oranı,
j) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki
sonuçlan,
k)
Kredi geri ödemelerinin veya kira ödemelerinin vadesinden önce
yapılmasına İlişkin şartlar ve sabit faizi: sözleşmelerde erken ödeme
ücreti öngörülmekte ise hesaplanmasına ilişkin esaslar,
1)
Kredinin veya kira
bedellerinin yabancı para birimi cinsinden belirlenmesi durumunda, kira
ve geri ödeme tutarları ile toplam borç tutarının hesaplanmasında,
hangi tarihteki kurun dikkate alınacağına ilişkin şartlar,
m) Sözleşmeye konu olan konutta kıymet
takdiri yapılmasını gerektirebilecek haller ve kıymet takdirinin kimler tarafından yapılabileceği,
n) Varsa sözleşmeye konu olan konuta ilişkin sigorta bilgileri,
o) Tüketiciye gönderilecek dönemsei ödeme dekontlarında ödemelerin
dağılımına ve kalan borç mİktanna yer verilecek.
Kaynak: Tempo Dergisi